Dáárom

Boeken genoeg over mama's, maar hét boek waaraan ik, op deze moederdag, moet denken, is geen mamaboek, maar het wondermooie Waarom jij er bent van Wolf Erlbruch. In het Franse origineel luidt de titel La Grande Question, en daarover gaat dit prentenboek: waarom ben je er? Die vraag stelt ook het vijfjarige jongetje uit dit boek zich, en hij krijgt ook een hoop antwoorden. Je bent er om je verjaardag te vieren (de broer), om de wolken te kussen (de piloot), om je te laten verwennen (de grootmoeder), om het hoogste lied te zingen (de vogel), om op een dag tot drie te kunnen tellen (de drie), om te gehoorzamen (de soldaat), om er te zijn (de steen), om geduld te oefenen (de tuinman), om van jezelf te houden (het zusje) enzovoort.
Het idee achter dit boek is eenvoudig: op elke pagina geeft iemand of iets een antwoord op de prangende vraag naar de zin van het bestaan. Soms nuchter, soms diepzinnig, vaak verrassend. Een filosofisch boek vol doordenkertjes en uitdagende gedachten, met prachtige prenten van Wolf Erlbruch.
En waarom ik er vandaag aan moest denken? Helemaal op het einde geeft de mama van het jongetje haar antwoord op de Grote Vraag: 'Je bent er omdat ik van je hou.' En zo is het.

Verzameld

'Maar wanneer die zelfgemaakte alien je binnenstebuiten keert, komt het besef dat je lijf, je leven, nooit meer hetzelfde zullen zijn. Nooit meer vrij van zorgen, nooit meer alleen.
En tegelijk is moeder worden vooral afscheid nemen. Van je vroegere zelf, en van elk kind dat uit je buik gekropen is. Het ontglipt je schoot, je handen en je leven. Je geeft het door, aan zichzelf en aan de wereld.
Moeders zijn doorgeefluiken, spannende doorgeefluiken in spannende lingerie.'

(Gerda Dendooven, moeder,)

Net uit: moeder, (met komma!), een bloemlezing die Gerda Dendooven heeft samengesteld rond moeders en het moederschap. Veel gedichten, maar ook brieven, lijstjes, een dagboekfragment, zelfs een tekst uit 1954 van het Wit-Gele Kruis over wat 'het voedende moedertje' moet eten. Een mooi boek, met sterke zwart-wit-rode tekeningen van Gerda Dendooven zelf, en prachtig vormgegeven door Gert Dooreman.
Een eigenzinnige bloemlezing is het geworden, ik had niet anders verwacht, met bekende en minder bekende en onbekende teksten, waarvan er sommige behoorlijk verrassen. Het moederschap is helemaal niet één grote roze wolk, en teksten van vrouwen laten een veel getroubleerder relatie met hun moeder zien dan die van hun mannelijke collega's, waar het voetstuk veel minder ver weg is. Een prachtige ontdekking: het gedicht 'Moeder dicht' van Annie M.G. Schmidt: 'Je moeder zou een Shakespeare kunnen zijn./ Ze is het niet. Dat komt door jouw gedrein.'
Verrassend ook, de inleiding van Gerda Dendooven, met enkele uitspraken die gedachten als dominosteentjes tegen elkaar laten vallen in mijn hoofd. '

Stout

Of natuurlijk Toen mama nog een braaf meisje was, van Valerie Larrondo en Claudine Desmarteau. De mama in dit boek was ooit zelf klein en, naar eigen zeggen, het braafste meisje van de wereld. Ze at altijd haar bord leeg, trok nooit aan de staart van de kat, zei nooit vieze woorden, kleurde nooit met viltstiften op de bank en gaf altijd antwoord als haar ouders haar riepen. De tekeningen vertellen echter een héél ander verhaal!
Een lekker subversief, stout boekje, dat de draak steekt met regeltjes en idealen en dat Groot Ventje al meermaals veel plezier heeft bezorgd.

Warm en woest

Een voorleesboek over mama's, Mijn Liefste had natuurlijk ook Mijn mama van Gerda Dendooven uit de kast kunnen halen.
Met de mama uit Mijn mama kan toveren heeft deze moederfiguur alvast gemeen dat ze groot, groots en paginavullend is, en ook in dit boek is haar kind, ditmaal een zoontje aan het woord, en ook hij vindt zijn mama en al wat ze doet geweldig. Maar daar houdt de vergelijking ook op. Geen teder getekende mama hier, neen de moederfiguur van Gerda Dendooven is dikkig, rondborstig, hoekig getekend, op het groteske af, geschilderd in prenten die een uitvergroting zijn van de trekken die haar maken tot wie ze is. Ze is nooit bang, ze houdt van 'iets woests en wilds in huis', van de bergen en de bossen, van klussen en van muurbloempjes. Als een ware Atlas torst ze het hele gezin, want 'wij' - vader en zoon - 'houden van gezellig'. Wat ze 's nachts uitspookt, weten de mannen in huis niet: 'ze strooit zand in onze ogen en niemand weet waar zij heen gaat als wij dromen'. Op de volgende pagina draaft ze als een woeste amazone op een zwarte hengst.
Perfect is ze niet, deze mama, geïdealiseerd evenmin. Maar ze is wel de beste: 'Mijn mama is de allerbeste. Al is ze niet zo knap. Jouw mama is beslist veel mooier. En die van jou de allermooiste. Toch wil ik met niemand ruilen.' Want: 'Mijn mama is groot en zacht en warm, het allerzachtste is het waar haar hart zit, daar leg ik steeds mijn hoofd als ik pîjn heb of verdriet, als in het donker monsters loeren schuil ik daar de hele nacht.'
Een overweldigende mama, een overweldigend boek, hartverwarmend in al zijn eerlijkheid, origineel, onvergetelijk door het verrassende moeder-beeld, door de vele knipogen en de mamawarmte die op elke pagina aanwezig is. Een prachtig prentenboek!

Lief

Vanavond haalde Mijn Liefste Mijn mama kan toveren, van Carl Norac en Ingrid Godon, uit de kast. Het is ten slotte moederdag.
De mama in dit mooie prentenboek 'heeft geen toverstaf en ook geen punthoed.' Toch kan ze toveren. Als haar dochtertje nachtmerries heeft, tovert ze de monsters weg. en pijn tovert ze zo weg met een paar kusjes. En als haar kind haar een geheim wil vertellen, weet ze zelfs al van tevoren wat er gaat komen. Maar het mooiste wonder van allemaal, dat si 'als mijn mama zegt dat ze van me houdt'.
De moeder die Ingrid Godon op elke bladzijde weer tekent, groot en krachtig, je gelooft zo dat ze tot toveren in staat is, is tegelijk ook echt en herkenbaar, met een geheven vingertje, een bloemetjeszwemmuts en roodgelakte teennagels. Van het gevoel waarvan het hele boek doordrenkt is, dat moeders in zoveel kleine dingetjes kleine en niet zo kleine wondertjes bewerkstelligen, kan ik alleen maar hopen dat ook dat herkenbaar is. Een mooie ode aan moeders, met prachtige, warme, tedere prenten.

Zalig

Lekker uitslapen en pas laat in de voormiddag gewekt worden - door Groot Ventje die me op bed een sprookje komt voorlezen.
Klein Ventje die ondertussen onophoudelijk 'Mama, mama, mama' brabbelt.
Twee mooie tekeningen (familieportret - Klein Ventje, Groot Ventje, Mijn Liefste en ik, heel toepasselijk de arm rond het middel van Mijn Liefste - en een tekening van een foto van mij), een blad met Lieve mama, helemaal zelf geschreven door Groot Ventje, en een brief, helemaal zelf gestempeld door Groot Ventje.
Een pakje in papier vol hartjes - het zo verlangde leeslampje.
Koffiekoeken, suikerbrood, warme chocolademelk, een zachtgekookt eitje.
Een mooie uitvinding, moederdag!

Humor

Groot Ventje: 'Het is rond en groen en het gaat op en neer.'
Ik: 'Ha, die ken ik. Een erwt in de lift.'
Groot Ventje: 'Ja! Ik heb er nog een. Het is lang en groen en het gaat op en neer.'
Ik: 'Mmm. Een courgette in de lift.'
Groot Ventje, wiebelend: 'Nee-ee! Je moet er de topjes van afsnijden om ze te eten.'
Ik: 'Ha! Een boon in de lift!'
Groot Ventje, glunderend: 'Nee-ee! Een boon op de roltrap!'

Gaat en vermenigvuldigt u

Groot Ventje kijkt me met grote ogen aan, onweerstaanbaar.
Ik lach en zeg: 'Als je later zo blijft kijken, gaan er nog veel meisjes verdrinken in die ogen van jou.'
'Wat?' vraagt Groot Ventje.
Ik leg het metaforische taalgebruik uit, in bevattelijker termen als verliefdheid en graag zien, en vraag lachend: 'Wat ga je dan doen, met al die verliefde meisjes?'
Groot Ventje bekijkt me alsof ik dit keer wel een erg domme vraag heb gesteld.
'Dan ga ik baby's maken met die meisjes, natuurlijk.'

Beleefdheid

Groot Ventje, nadat hij een stukje cake heeft gegeten: 'Het zou erg fijn zijn als ik ook even van die andere koekjes zou kunnen proeven.'

Dromen van letters

Van Harriët van Reek houd je of houd je niet. Ik houd ervan, en sinds haar onweerstaanbare Henkelmannetje veer ik steeds weer op bij de aankondiging van een nieuw boek van haar.
Letterdromen met Do lijkt helemaal op het juiste moment te komen. Een prentenboek over Do, die de hele dag bezig is met het maken van letters en daar zo in opgaat dat ze er ook 's nachts van droomt en er de meest fantastische avonturen mee beleeft: Groot Ventje op het lijf geschreven. Ik nestel me met hem op de bank, en samen duiken we in het boek. Groot Ventje geniet van de herkenning van de letters, lacht om de grapjes (de R die de r niet uitspreekt en bij de koffie een stukje taat belooft, een stukje puimentaat), knikt heel begrijpend bij de existentiële problemen van de P ('Ik weet niet of ik echt een p ben. Want als ik me omdraai ben ik een q en als ik op mijn hoofd ga staan ben ik een b of een d'), wiebelt van ongeduld om de clou te verklaren (dat de E bijna haar been kwijt was en dus bijna een F was geworden) en wil van geen ophouden weten. Letterdroom na letterdroom trekt aan ons voorbij. Zelf ben ik, al vind ik niet elke letterdroom van dezelfde kwaliteit, toch weer onder de indruk van Van Reeks priegelige tekeningen, van haar details die ons het boek opnieuw en opnieuw zullen doen bekijken, van haar absurde humor, haar onconventionele vertelling, haar gedurfde eigen stijl, de inventiviteit van haar beste vondsten.

Baas in eigen hoofd

De laatste tijd had Groot Ventje nogal eens kuren. Gevraagd naar het waarom van zoveel dwarsigheid heette het: 'Ik ben al mijn goeie woordjes kwijtgeraakt.'
Zomaar. Weg. Niks aan te doen.
Vandaag was een bijzonder fijne dag. Een en al meewerkzaamheid, lieve glimlachjes, knuffels, kusjes, zottigheid, leuke ideeën, en niks geen tegendraadsheid. Wanneer ik hem vertel hoe leuk ik de dag vond, straalt hij. 'Ik heb maar aan de stoute gedachten gezegd dat ze niet meer naar mijn hoofd moeten komen.'

Nostalgia

In Bologna gaat vandaag de zoveelste Fiera del Libro per Ragazzi van start.
Ik kijk door het raam naar buiten, ook hier is de lente prachtig, maar het heimwee prikt.
De weldoende warmte van de zon op je huid als je uit het vliegtuig stapt.
Het eerste glaasje witte wijn op de Piazza Maggiore.
Het schoon volk van de passeggiata.
De sfeer op de beurs, de aanblik van veel moois, veel lelijks ook, de opwinding om wat een pareltje lijkt.
De fragole, boordevol smaak al.
De Nederlandse gastvrijheid in het Palazzo Santo Stefano.
De vaste afspraak in de Poeti.
De groentjes, recht van onder de grill.
De wandelingen onder de arcaden.
De verwondering
Het Nutella-ijs in de gelateria op weg naar de Fiera.
Het stokoude bloemenverkoopstertje.
De cartoleria vol kleinoodjes.
De uitgestorven stilte van de siesta.
Het sprookjesachtige lichtje bovenin de koepel.
De oude bekenden, de Amerikaanse, Franse, Duitse, Scandinavische vaste namen, de verrassende nieuwkomers.
De nachten vol leven, de ontmoetingen, de exploten.
Ah Bologna!

Stand van zieken (2)

Groot Ventje: check
Klein Ventje: status onzeker
Mijn Liefste: check
Mama: check

Oftewel: keelontsteking (2 stuks), oorontsteking, windpokken (1 of 2 stuks, onduidelijk), bronchitis, onduidelijk amalgaam van keel- en luchtwegklachten en ziektegevoel.

Stand van zieken

Groot Ventje: check
Klein Ventje: check
Mama: check
Mijn Liefste: uncheck

So it goes

In De Morgen lees ik dat Kurt Vonnegut overleden is. Ik denk terug aan die allereerste kennismaking met zijn boeken, die liep via dat ene boek dat me, ik moet veertien, vijftien zijn geweest, helemaal door elkaar schudde. Hoofdpersonage Hal dweepte met Vonnegut, en dus ging ik ook zijn boeken lezen, Slaughterhouse Five om te beginnen.
Maar het aller-, allereerste wat door me heen ging bij het lezen van het bericht van zijn dood was: So it goes, Mr. Vonnegut, so it goes.

Paasplezier

Paaseieren rapen bij oma en opa L., de ochtend erna paaseieren rapen in onze tuin, en daarna een lekker ontbijtje. Wat een heerlijk paasweekend!

Vakantiegevoel

Wat moet het heerlijk zijn om in deze stoel op een zomerse dag in de schaduw van een boom een mooi boek te lezen!

Prepaasplezier

Vorige week konden alle kinderen uit onze gemeente, dankzij een initiatief van de Gezinsbond, paaseieren gaan zoeken in het plaatselijke speeltuintje. Vandaag was Groot Ventje uitgenodigd om er te gaan rapen in de tuin van vrienden. Wat een feest, elke keer weer! En morgen is het weer zover, dan hebben de paasklokken een verse lading gebracht in de tuin van oma en opa L., traditiegetrouw netjes op servetjes. Overmorgen is onze tuin aan de beurt - zonder servetjes, vermoed ik.

Geen beloning

Gisteren dreigde een gepland bezoekje aan Planckendael in het water te vallen. Na een erg fijne ochtend duurde het klaarmaken-om-te-vertrekken eindeloos. Anderhalf uur, om precies te zijn. Toen ik zei dat we dan maar niet zouden gaan en dat zo'n manifest gebrek aan flinkheid niet rijmde met een dierentuinbezoek, diende Groot Ventje me zonder verpinken van antwoord: 'De dierentuin is geen beloning, mama. Een dierentuin maken ze voor kindjes zodat die naar de dieren kunnen gaan kijken, ze maken die niet als beloning, hoor.'

Charmeur

Daarstraks, in de Hema.
Groot Ventje rent weg, de hele winkel door, luid schaterend als ik hem bijna te pakken heb, maar toch niet helemaal. En opnieuw, en opnieuw. Als ik hem dan toch beet heb, brengt een Ernstig Gesprek even soelaas. Maar tegen de tijd dat we bij de kassa staan te wachten, zet hij het weer op een lopen. Het dinostickervel dat hij net heeft uitgekozen, houdt hij dicht tegen zich aan gedrukt.
'Zo kan dat stickervel niet mee hoor,' zegt de sluwe moeder in mij.
'Ik houd het lekker zo, dan kun je er niet bij,' zegt het sluwe ventje in Groot Ventje.
'Maar als ik het niet betaal, kunnen we het niet meenemen, en zo kan ik het niet betalen.'
Groot Ventje kijkt me gewiekst aan: 'O dan laat ik het wel betalen hoor.'
Voor en achter me klinkt gelach.
'Hoe ga je dat doen?' vraag ik, toch wel benieuwd.
'Ja, wij gaan dat niet voor je betalen, hoor,' zegt een van de twee studentes voor me in de rij.
Groot Ventje loopt in hun richting, kijkt hen allercharmantst aan. 'Toe?' hoor ik hem zeggen.
En ja hoor, 'Ja-a, als je zo naar me kijkt, misschien toch wel', hoor ik nog net.

Spiegel

Tijdens het surfen kom ik, niet geheel toevallig, terecht bij een interview met een neuroloog, ene hoogleraar Rien Vermeulen, over het nog sterk dichotome denken van de geneeskundige wereld: problemen zijn ofwel lichamelijk van aard, ofwel psychisch. Geprikkeld lees ik verder:

De neuroloog zucht, en speelt een moderne arts-patiënt dialoog na: 'Vaak eisen ze een CT-scan van hun hoofd. Wij zeggen dan: "Daar is geen reden voor, want wij denken niet dat er een hersentumor zit." Dan vragen ze: "Hoe weet u dat nou?"' Wij: "Dat weten we op grond van het type hoofdpijn dat u heeft; een hersentumor presenteert zich niet op die manier." De patiënt zegt dan: "Hoezo, hoe kunt u dat nou zien aan de buitenkant." Dan is het gevecht al begonnen en dat is hopeloos. Soms zegt een van mijn collega's: "Ik wil van het gelazer af zijn, ik maak zo'n CT-scan." Maar dan ben je er zelden vanaf. Dan was de scan dik in orde, maar vraagt de patiënt: "Er zijn toch ook MRI's tegenwoordig."' Vermeulen zwijgt veelbetekenend, lacht dan wat moedeloos. 'Aan die onderzoeken moetje als arts helemaal niet beginnen, want dan denkt de patiënt: "Zie je wel, de dokter denkt óók dat er een tumor of zoiets zit." Dan versterk je de fixatie op dergelijke aandoeningen.'

Het is als een spiegel, ik beken schuld. En ik vind het stukje best humoristisch, maar toch: niets zo onrustwekkend als iets onverklaarbaars, onverklaarbare tintelingen om maar iets te noemen. Hebben ze daar tegenwoordig geen MRI's voor dan?

Lentekriebelig

Sommige prentenboeken zijn een feest voor het oog. Een haas in maart, het boek dat ik Groot Ventje net bij het slapen gaan heb voorgelezen is er zo eentje. Het verhaal - een haas wordt eerst verliefd op een mensenmeisje, Noortje, dat kan zweven, probeert dan zelf te leren vliegen, ontmoet tijdens een van die poging een lief hazenmeisje, en wordt daarvan op slag zelf zo zweverig, dat ze samen wegvliegen - is leuk, grappig, lief, dromerig, af en toe een beetje op het langdradige af.
Maar de illustraties van Kristien Aertssen, o la la. Zelden heb ik een boek gezien dat zo lentekriebelig is. De kleuren, fris lentegroen en hemelsblauw en verliefd roze, spatten van de pagina's, en het boek barst van de beweging, of het nu die van de zingende vogels is, of van Haas die probeert de vliegen, of van de vlindertjes en bloemetjes en hartjes die het verliefde hazenpaartje omringen. Kristien Aertssens kleurgebruik is in dit boek fabuleus, en de talloze details waarmee ze de prenten heeft bedacht, maken het kijkplezier alleen maar groter. Een boek om helemaal vrolijk van te worden!

Groeiboek

Er zijn mamapapavoorleesboeken, samenleesboeken en zelfleesboeken. Welke er in dit huis gelezen worden, wisselt, afhankelijk van de dag, de stemming, de graad van vermoeidheid of tegendraadsheid, het weer, de gebeurtenissen van de dag. De laatste dagen beleven we veel plezier aan een boek uit de laatste categorie. Mijn eerste sprookjesgroeiboek: ik lees het zelf! van Hilde Vandermeeren is, in die grote vijver van eerstelezersboeken waarvan er vele - begrijpelijk maar toch - het niveau van maakwerk niet ontstijgen, een waar feest voor kinderen die zelf leren lezen. Groot Ventje geniet er elke avond weer van.
Het concept van een groeiboek, dat met de lezer en zijn leesniveau meegroeit, is niet nieuw. Sylvia Vanden Heede verraste er jaren geleden mee, in de vorm van het wondermooie Vos en Haas. Ook dit Sprookjesgroeiboek groeit mee met het leesniveau van het kind, van AVI0 tot AVI5. Per AVI-niveau zijn vier sprookjes bewerkt. In AVI0 zijn het eenvoudige beeldverhalen (zeg maar strips) waarin het verhaal meer door de illustraties dan door de tekst wordt verteld, in AVI5 zijn het volwaardige leesverhalen. Hilde Vandermeeren is er prima in geslaagd de sprookjes te vereenvoudigen zonder de kern ervan geweld aan te doen, en de lezertjes het gevoel te geven dat ze al helemaal zelf een verhaal lezen, zelfs in de verhalen met erg weinig tekst. De ultrakorte zinnetjes, losse woordjes, uitroepen en soms louter klanken vertellen de essentie van het verhaal. In het verhaal van Roodkapje (AVI0) verbergt de wolf zich achter een boom en zegt verlekkerd 'Mmmmmm', in dat van de zeven geitjes, stoten de geitjes bij het zien van de wolf angstige kreten uit. Meer dan twintig verhalen en vier leesniveaus verder ontspint zich zin na zin het verhaal van Doornroosje, met langere zinnen, meer verhaaldetails, moeilijker woorden, subtieler taalgebruik.
Het boek is bovendien prachtig uitgegeven, met op elke pagina mooie illustraties van Rosemarie de Vos, die de tekst perfect aanvullen en die opvallen door hun mooie, originele kleurgebruik en door hun grappige knipoogjes. Een pluim ook voor de vormgeving, door Daniël Peetermans: een mooie, verzorgde uitgave, tot in de kleinste details: het kleurbalkje aan de rand van de bladzijde dat het AVI-niveau aangeeft, het aangename matte, crèmekleurige papier, het Roodkapje-figuurtje dat op elke bladzijde paraat is en langzaam, bijna ongemerkt meegroeit met de lezer. Alleen het leeslintje ontbreekt nog...
Een absolute aanrader!

Ridderlijk vertier

Omdat kinderen nu eenmaal meer vakantie hebben dan hun ouders, is het soms een beetje puzzelen: een zee van tijd die opgevuld moet worden met eigen vakantie, logeerpartijtjes bij oma's en opa's, andere activiteiten.
Deze week gaat Groot Ventje voor de allereerste keer naar een vakantie-activiteit. De hele week staat in het teken van ridders en kastelen, en elke avond krijgen we een dolenthousiast Ventje thuis. Ze hebben al metershoge kartonnen kastelen gemaakt en beschilderd, helmen en harnassen in elkaar geknutseld, zelfgemaakte schilden versierd met snoepjes, vaandels en wimpels beschilderd, en allerlei ridderlijke spelletjes gespeeld. Morgen staat er middeleeuws koken op het programma, een heuse ridderspeurtocht en daarna gaan ze leren dansen voor de koning, hun geliefde uitwuiven en... dramatisch duelleren. Wat zou ik graag een vlieg zijn, daar in dat kleuterridderparadijs.

Feest!

Zondag was het feest.
Klein Ventje was overweldigd.
Zoveel mensen, zoveel drukte, zoveel cadeautjes, ballonnen, vlaggetjes, taart.
En zo'n lekker zonnetje.
Een heerlijke dag.